Lesenacht

3. Schlesisches Nach(t)lesen

Lesenacht
Samstag, 27.3., 19-23 Uhr
verschiedene Veranstaltungsorte in der Altstadt Görlitz und in Zgorzelec

Galantes im Hotelzimmer, Knuspriges in der Bäckerei, Malerisches in der Galerie. Ungewöhnliche Orte laden Sie zu einem Literaturvergnügen der besonderen Art ein. In den Schwesterstädten Görlitz und Zgorzelec werden bekannte Persönlichkeiten Texte über Stadt und Region vortragen - von deutschen und polnischen, auswärtigen und einheimischen Autoren.Sie können einen literarischen Spaziergang durch die Stadt unternehmen. Immer zur vollen und halben Stunde werden die Vorführungen, die jeweils 5-10 Minuten dauern, wiederholt.

Teksty przeróżne: erotyczne w pokoju hotelowym, chrupiące w piekarni, malownicze w galerii. Niezwykłe miejsca zapraszają Państwa na wyjątkową ucztę literacką. W siostrzanych miastach Zgorzelec i Görlitz znane osobistości zaprezentują fragmenty tekstów poświęconych miastu i regionowi, autorstwa polskich i niemieckich pisarzy. Zapraszamy do literackiego spaceru po mieście. Odczyty, trwające ok. 10 minut, powtarzane będą o każdej pełnej godzinie i półgodzinie (19.00, 19.30, 20.00 itd.). W niektórych miejscach (zaznaczonych na mapce „d/p”) czytanie w obu językach.

Eintritt: 7 € / Vorverkauf 5 €, ermäßigt (nur an der Abendkasse): 5 €
Ermäßigung für Schüler, Studenten, Wehr- und Zivildienstleistende, Arbeitslose und Schwerbehinderte.

Bilety: 7 €, przedsprzedaż 5 €, Bilety ulgowe: 5 € (do kupienia tylko w kasie przed imprezą)
Zniżki dla uczniów, studentów, żołnierzy, bezrobotnych i osób o dużym stopniu niepełnosprawności.

Vorverkauf: Schlesisches Museum zu Görlitz, Brüderstraße 8, 02826 Görlitz, 03581/8791-0,   akoss(at)schlesisches-museum.de;
Touristbüro i-vent, Obermarkt 33, 02826 Görlitz, 03581/421362,   info(at)i-vent-online.de

Programm:

Heinz Eggert
Sächsischer Staatsminister des Innern a.D.,
Gästehaus Flüsterbogen, Untermarkt 22

Ob der Schäfer und die Schäferin auch einen so reizvollen und verschwiegenen Ort für ihr Schäferstündchen aufgesucht haben? Zu Flüstern haben sie jedenfalls einiges – und das ist nicht jugendfrei. Die gelesenen galanten Gedichte aus dem schlesischen Barock stammen u.a. von Martin Opitz, Christian Hoffmann von Hoffmanswaldau und Benjamin Neukirch.

Gedichte dieser Autoren finden sich in vielen Sammlungen. Von Hof(f)mannswaldaus Gedichten gibt es eine preiswerte Auswahl im Buchhandel: Christian Hofmann von Hofmannswaldau: Gedichte. Auswahl und Nachwort von Manfred Windfuhr. Reclam Verlag, Stuttgart 2002, ISBN: 3-15-008889-5, 152 S., ca. 4,- €

Heinz Eggert
były Minister Spraw Wewnętrznych Saksonii
Dom przy Łuku Szeptów, Untermarkt 22

Czy pasterz i pasterka znaleźli dla siebie równie urocze i dyskretne miejsce do schadzki? W każdym razie mają sobie coś sekretnego do powiedzenia, co dozwolone jest tylko dla dorosłych. Odczytane zostaną poematy epoki śląskiego baroku, twórców takich, jak Martin Opitz, Christian Hoffmann von Hoffmanswaldau i Benjamin Neukirch.

Poematy tych autorów znajdują się w wielu antologiach poezji. Niestety, większość prezentowanych wierszy nie została przetłumaczona na język polski. Lektura uzupełniająca: Silesiaca. Wybór dzieł pisarzy śląsko-niemieckich XVII wieku w tekstach originalnych i polskich przekładach. Wydali Marian Szyrocki i Zdzisław Żygulski. PWN, Warszawa 1957, 232 s. w antykwariatach i bibliotekach.
--------------------------------------------------

Prof. Dr. habil. oec. Gisela Thiele,
Dekanin der Hochschule Görlitz-Zittau,
Der Schuhladen von Simone Süß
Görlitz, Weberstraße 19

Mit 17 Jahren an einen der reichsten Männer im fernen Deutschland verheiratet, rebellierte Daisy Cornwallis-West gegen die streng preußische Etikette ihres Mannes, Hans Heinrich XV. Fürst von Pless, und seiner Eltern. Aber sie machte sein Schloss Fürstenstein/Książ auch zum Treffpunkt des europäischen Hochadels. Kaiser Wilhelm II. war oft zu Gast. Daneben hat die Fürstin sich für soziale Fürsorge und Gesundheit der arbeitenden Bevölkerung Schlesiens eingesetzt. Nach 1918 begann der Abstieg. Daisy von Pless wurde durch die Scheidung von ihrem Mann staatenlos und verstarb 1943 krank, vereinsamt und mittellos in Waldenburg/Wałbrzych.

Die Erinnerungen der Fürstin Pleß sind nur antiquarisch erhältlich. Leichter zu bekommen und informativ sind verschiedene Fassungen einer Biografie der Fürstin von John W. Koch: Daisy von Pless. Fürstliche Rebellin. Ullstein Verlag, Frankfurt (Main) 1990, ISBN: 3-550-07402-6, 364 S.

Prof. Dr. habil. oec. Gisela Thiele,
dziekan Wyższej Szkoły Görlitz- Zittau
Sklep obuwniczy Simony Süß
Görlitz, Weberstraße 19

Poślubiając jako 17-latka jednego z najbogatszych mężczyzn w dalekich Niemczech, Daisy Cornwallis-West buntowała się przeciwko surowej pruskiej etykiecie jej męża, Hansa Heinricha XV, księcia Pszczyny i jego rodziców. To ona uczyniła zamek Książ miejscem spotkań arystokracji europejskiej. Cesarz Wilhelm II bywał tam częstym gościem. Księżna zaangażowała się również w stworzenie opieki socjalnej i zdrowotnej dla ludności robotniczej Śląska. Po 1918 roku nastąpił w jej życiu czas niepowodzeń. Na skutek rozwodu z mężem, Daisy von Pleß stała się osobą pozbawioną obywatelstwa. Chora, osamotniona i bez środków do życia zmarła w 1943 roku w Wałbrzychu.

Wspomnienia księżnej są dostępne tylko na rynku antykwarycznym. Dostępna jest biografia księżnej: W. John Koch: Daisy Księżna Pszczyńska. Wydawnictwo Pszczyna, Pszczyna 2007, ISBN: 978-83-60645-07-9, 451 s., 55,- zł
--------------------------------------------------

Bernd Lange
Landrat des Landkreises Görlitz,
Ehemalige Synagoge
Görlitz, Otto-Müller-Straße 3

Der Jurist Paul Mühsam, 1876 in Brandenburg geboren, lebte seit 1905 in Görlitz. Neben seiner Tätigkeit als Anwalt schrieb er Verse und Prosa. Am 6. September 1933 floh er als einer der ersten Görlitzer Juden nach Palästina. 1960 starb er in Jerusalem.Der Mühsam-Biograph Gernot Wolfram zählt dessen Lebensrückschau „Ich bin ein Mensch gewesen" zu den großen Erinnerungsbüchern des 20. Jahrhunderts. Die Erfahrungen des ersten Weltkriegs, der Einsatz für den Pazifismus und das Ringen mit letzten philosophischen Fragen kommen darin ebenso vor wie eine Liebeserklärung an Görlitz.

Paul Mühsam: Ich bin ein Mensch gewesen. Lebenserinnerungen. Hrsg. von Ernst Kretschmar. Union-Verlag, Berlin 1989, ISBN 3-372-00100-1, 336 Seiten.

Bernd Lange,
Starosta Powiatu Görlitz,
Dawna synagoga
Görlitz Otto-Müller-Straße 3

Prawnik Paul Mühsam, urodzony w 1876 roku w Brandenburgii, mieszkał od 1905 roku w Görlitz. W dniu 6 września 1933 roku uciekł do Palestyny jako jeden z pierwszych żydowskich mieszkańców Görlitz. Zmarł w Jerozolimie w 1960 r.

Jego biograf Gernot Wolfram zalicza jego życiową retrospekcję „Ich bin ein Mensch gewesen" do grona wielkich pamiętników XX stulecia. Dochodzą w nim do głosu doświadczenia pierwszej wojny światowej, opowiedzenie się za ruchem pacyfistycznym i kwestie filozoficzne, jak również wyznanie zawiedzionej miłości do Görlitz.
--------------------------------------------------

Evelin Mühle,
Leiterin der städtischen Friedhofsverwaltung
Moller-Haus - Dom Martina Mollera
Görlitz, Bei der Peterskirche 9

Der 1934 in Zollikon geborene Adolf Muschg gilt als einer der wichtigsten Schweizer Autoren der Gegenwart. Er erhielt für sein Werk unter anderem den Büchner-Preis und war 2003-2006 Präsident der Berliner Akademie der Künste.Der Schweizer Historiker Klaus Marbach ist der politischen Verstrickung der deutsch-schweizerischen Grenzstadt Nieburg und ihrer vermögenden Familien in der NS-Zeit auf der Spur. Jedenfalls denkt er das anfangs. Die Suche führt ihn aber immer tiefer in die Rätsel seiner eigenen Herkunft und bringt ihn schließlich auch nach Görlitz.

Adolf Muschg: Kinderhochzeit. Roman. Suhrkamp Verlag, Frankfurt am Main2008, ISBN: 978-3-518-42032-4, 580 Seiten, 24,80 €

Evelin Mühle,
kierowniczka administracji cmentarza komunalnego
Moller-Haus - Dom Martina Mollera
Görlitz, Bei der Peterskirche 9

Urodzony w 1934 roku w Zollikon Adolf Muschg uchodzi za jednego z najważniejszych współczesnych pisarzy szwajcarskich. Za swą twórczość otrzymał między innymi Nagrodę Büchnera, a w latach 2003-2006 był prezydentem Berlińskiej Akademii Sztuk.Szwajcarski historyk Klaus Marbach tropi polityczne uwikłania zamożnych rodzin w niemiecko-szwajcarskim mieście nadgranicznym Nieburg w czasach nazizmu. W każdym razie tak na początku sądzi. Poszukiwania wiodą go coraz intensywniej ku zagadce jego własnego pochodzenia, prowadząc ostatecznie do Görlitz.

Nie ma jeszcze polskiego przekładu powieści „Wesele dzieci". Najnowszą dostępną pozycją Muschga w Polsce jest inna powieść: Szczęście Suttera. Przełożyła i przypisami opatrzyła Sława Lisiecka. Cztelnik, Warszawa 2003. ISBN: 83-07-02932-5
--------------------------------------------------

Sebastian Beutler,
Chefredakteur der Görlitz-Redaktion der Sächsischen Zeitung,
Maxroi-Druckerei Görlitz, Demianiplatz 27/28

Der Altphilologe Marek Krajewski (* 1966) nimmt das Breslau der zwanziger und dreißiger Jahre zum Ausgangspunkt seiner düsteren, morbiden und gewalttätigen Krimis um den Polizisten Eberhard Mock. Es gibt in Breslau/Wrocław schon seit Jahren eigene Führungen auf den Spuren des fiktiven Kriminalisten. Bisher sind auf deutsch außerdem erschienen: „Tod in Breslau", „Der Kalenderblattmörder", Festung Breslau und „Pest in Breslau".

Marek Krajewski: Gespenster in Breslau. Ein Kriminalroman mit Eberhard Mock. Aus dem Polnischen von Paulina Schulz. Deutscher Taschenbuch Verlag, München 2007, ISBN: 978-3-423-23608-8, 14,50 €.

Sebastian Beutler,
redaktor naczelny Sächsische Zeitung, redakcja w Görlitz
Drukarnia Maxroi Görlitz, Demianiplatz 27/28

Wrocław lat 1919-1945 stał się dla filologa klasycznego Marka Krajewskiego (*1966) punktem wyjścia mrocznych, pełnych okrucieństwa powieści kryminalnych, których bohaterem jest policjant Eberhard Mock. Od kilku lat we Wrocławiu organizowane są oprowadzania po mieście śladami tego funkcjonariusza policji kryminalnej. Do tej pory ukazały się: „Śmierć w mieście Breslau", „Koniec świata w Brelsau", „Festung Breslau" i „Dżuma w Breslau".

Marek Krajewski: Widma w mieście Breslau. Wydawnictwo W.A.B., Warszawa 2009 (pierwsze wydanie 2005), ISBN: 978-83-7414-698-2, 388 s., ca. 26 zł
-------------------------------------------------

Margrit Kempgen,
Oberkonsistorialrätin in der Stiftung evangelisches Schlesien,
radna konsystorza w Fundacji Ewangelickiego Śląska
Jakob-Böhme-Haus/ Dom Jakuba Boehme

Schon als die westdeutschen Spitzenärzte Schwartz & Weiss ihre Praxis in der Goethestraße in G. eröffneten, war Angela, arbeitslose Physikerin und gelegentliche Hausmeisterin, skeptisch. Aber was in den darauffolgenden Monaten unheimliches geschieht, hat sie nicht geahnt. Als auch noch ein nackter Engel aus der Linde vor ihrem Fenster gesprungen kommt, macht sie sich auf, die rätselhaften Heilkräfte des Dr. Weiss zu ergründen.
Georg Klein, 1953 in Augsburg geboren, lebt in Ostfriesland. Seine Erzählungen und Romane sind virtuos gefügte Gedankenspiele. 2000 erhielt er den Ingeborg-Bachmann-Preis.

Georg Klein: Sünde, Güte, Blitz. Roman. Rowohlt Taschenbuch Verlag, Reinbek bei Hamburg 2008, ISBN 978-3-499-24759-0. 191 Seiten, 8,95 €.

Józef Grochala,
stowarzyszenie / Verein „Euroopera"Zgorzelec,
ul. Daszyńskiego 12

Gdy wyśmienici zachodnioniemieccy lekarze Schwartz & Weiss otworzyli w mieście G. gabinet lekarski przy Goethestraße, Angela- bezrobotny fizyk, a dorywczo dozorczyni, była sceptyczna. A jeszcze przecież nie miała pojęcia, co zdarzyć się miało w następnych miesiącach. Dopiero widok nagiego anioła zeskakującego z lipy tuż przed jej oknem, skłania ją do zgłębienia tajemniczych metod leczniczych doktora Weissa.

Georg Klein, urodzony w 1954 roku w Augsburgu, mieszka w Górnej Fryzji. Jego opowiadania i powieści to kunsztowna rozrywka intelektualna. W 2000 roku otrzymał nagrodę Ingeborgi Bachmann. Nie ma jeszcze przekładu powieści „Grzech, dobroć, błyskawica". Natomiast inna jego powieść jest dostępna po polsku: Barbar Rosa. Powieść detektywistyczna. Przełożył Krzysztof Jachimczak. „Sic!", Warszawa 2006, 159 s., ISBN: 83-60457-12-3
--------------------------------------------------

Marianne Scholz-Paul,
schlesisches Original
Jesus-Bäckerei Görlitz, Nikolaigraben 2/3

Viele denken beim Stichwort Schlesien nicht zuletzt an leibliche Genüsse: Strießelkucha, Mohkließla, schlesisches Himmelreich, köstliche Würste, würzige Suppen... Um die schlesische „Guttschmecke" geht es bei den überwiegend mundartlichen und heiteren Texten, die das bekennende „Tippelweib" Marianne Scholz-Paul zum Besten gibt. Welche Umgebung wäre besser dafür geeignet als die traditionsreiche Jesus-Bäckerei in der Nähe des Heiligen Grabes.

Marianne Scholz-Paul,
śląski unikat
Piekarnia Jezusowa Görlitz, Nikolaigraben 2/3

Hasło Śląsk oznacza dla wielu rozkosze podniebienia: strucle, makówki, „śląskie niebo", pyszną kiełbasę, pikantne zupy... Ze „śląskimi smakami", wiążą się czytane tu, pisane przeważnie niemiecko-śląską gwarą, pogodne teksty, które zaprezentuje znana „śląska przekupka", Marianne Scholz- Paul. Jakie miejsce nadawać by się mogło do tego lepiej od Piekarni Jezusowej w pobliżu Świętego Grobu.
--------------------------------------------------

Heinz Drewniok,
Redakteur MDR, Dramaturg,
Muzeum Łużyckie - Lausitz-Museum
Zgorzelec, ul. Daszyńskiego 15

Der 1951 in Zgorzelec geborene Zdzisław Smektała ist Journalist, Schriftsteller,Showman, Schauspieler. Seit den siebziger Jahren lebt er in Breslau/Wrocław. In seinem deftigen Roman „Das wilde Leben des Musikanten" geht es um Karriere und Absturz des des begabten Gitarristen Janis Angelopoulos, Sohn griechischer politischer Emigranten, die in Zgorzelec ein zweites Zuhause gefunden haben.
Ludwig Manfred Lommel (1891-1962) ist als genialer Komiker unvergessen. Viele seiner Sketche sind virtuose Sprach- und Sprechkunstwerke. Lommels Erfolg ist untrennbar mit dem Sender Breslau verbunden – seine Stücke geben sich allerdings oft als Eigenproduktionen des fiktiven „Senders Runxendorf" aus.

Mehrere CDs mit Aufnahmen Lommels sind im Handel erhältlich.

Heinz Drewniok
redaktor stacji radiowej MDR, dramaturg
Muzeum Łużyckie - Lausitz-Museum
Zgorzelec, ul. Daszyńskiego 15

Urodzony w 1951 roku w Zgorzelcu Zdzisław Smektała jest dziennikarzem, pisarzem, showmenem i aktorem. Od lat 70tych mieszka we Wrocławiu. W napisanej soczystym językiem powieści „Chciwy żywot grajka" ukazuje karierę i upadek uzdolnionego gitarzysty Janisa Angelopoulosa, syna greckich uchodźców politycznych, którzy w Zgorzelcu znaleźli swą drugą ojczyznę.
Ludwig Manfred Lommel (1891- 1962) pozostaje niezapomnianym i genialnym komikiem. Wiele z jego skeczy to kunsztowne arcydzieła, pod względem formy, jak i wykonania. Sukces Lommela jest nierozerwalnie związany z rozgłośnią wrocławską- choć jego skecze emitowane były często jako programy fikcyjnej „Rozgłośni Runxendorf".

Liczne nagrania Lommela dostępne są w sprzedaży na płytach CD – tylko po niemiecku.
--------------------------------------------------

Dr. Ilja Seifert,
MdB, Die Linke,
Galerie Klinger
Görlitz, Brüderstr. 9

Der Görlitzer Maler und Schriftsteller Johannes Wüsten (1896-1943) leistete als Kommunist Widerstand gegen den Nationalsozialismus, floh in die Tschechoslowakei und weiter nach Frankreich, wurde wegen „Vorbereitung zum Hochverrat" zu einer langen Gefängnisstrafe verurteilt und starb an Tuberkulose im Zuchthaus Brandenburg.
Wüstens „Rübezahl", im tschechoslowakischen Exil entstanden, stellt einen Kupferstecher im Jahrzehnt der französischen Revolution mitten in die sozialen Konflikte des schlesischen Gebirges, zwischen Weberelend, Adelsdünkel und bürgerliche Profitgier. Die Sagen vom rächenden Berggeist werden zur Parole des Widerstands für die Ausgebeuteten, der Zeichenstift zur Waffe.

Johannes Wüsten: Rübezahl oder der Fluss fließt nicht bergauf. Historischer Roman. Erstausgabe aus dem Nachlass: Rudolstadt 1963. Bester Text: Hrsg. von H. D. Tschörtner mit einem Nachwort von Horst Wandrey. Verlag Volk und Welt, Berlin 1982. Diese und andere Ausgaben des Buchs sind nur antiquarisch erhältlich.

Dr Ilja Seifert,
poseł Bundestagu, stronnictwo lewicowe Die Linke
Galeria Klingera
Görlitz, Brüderstr. 9

Mieszkaniec Görlitz, malarz i pisarz Johannes Wüsten (1896- 1943) jako komunista stawał opór narodowemu socjalizmowi, uciekł do Czechosłowacji, potem do Francji. Skazany z powodu „przygotowań do zdrady stanu" na karę długoletniego więzienia, zmarł na gruźlicę w więzieniu Zuchthaus Brandenburg.

Powieść „Liczyrzepa" autorstwa Wüstena powstała podczas jego pobytu na wygnaniu w Czechosłowacji. Opowiada o miedziorytniku w czasach rewolucji francuskiej i niepokojów społecznych śląskiego pogórza, o nędzy tkaczy, pysze arystokracji i mieszczańskiej żądzy zysku. Legenda o mściwym Duchu Gór staje się parabolą sprzeciwu w obronie wykluczonych, a rylec bronią artysty.To i inne wydania powieści dostępne są już tylko na rynku antykwarycznym. Niestety nie ma tłumaczeń dzieł Wüstena na polski.
-------------------------------------------------

Dr. Markus Bauer,
Direktor des Schlesischen Museums zu Görlitz,
dyrektor Muzeum Śląskiego
Schlesisches Museum
Hintereingang Fischmarkt 5, Raum „Moderne Kunst"

Die Staatliche Akademie für Kunst und Kunstgewerbe in Breslau war unter den Direktoren Hans Poelzig, August Endell und Oskar Moll neben dem Bauhaus die bedeutendste moderne Kunsthochschule Deutschlands. 1932 wurde sie geschlossen. Lehrer und Schüler der Akademie stießen mit ihrem überwiegend progressiven Schaffen auf viel Mißtrauen und Unverständnis selbst in der Großstadt Breslau. Zu hören sind Ausschnitte aus Briefen, Erinnerungen und Zeitungsbeiträgen, u.a. von Theodor von Gosen, Hans Poelzig und Ilse Molzahn.

Hintergrundlektüre: Werkstätten der Moderne. Lehrer und Schüler der Breslauer Akademie 1903–1932. Katalog zur Ausstellung. Hrsg. vom Schlesisches Museum zu Görlitz. Stekovics Verlag, Halle an der Saale 2004, ISBN: 3-89923-061-2, 192 S., 14.80 € (nur deutsch, tylko w języku niemieckim).

Muzeum Śląskie wejście od strony Fischmarkt 5, sala wystawowa sztuki nowoczesnej

Państwowa Akademia Sztuki i Rzemiosła Artystycznego we Wrocławiu pod dyrekcją Hansa Pelziga, Augusta Endella i Oskara Molla należała obok Bauhausu do najważniejszych nowoczesnych wyższych szkół artystycznych w Niemczech.W 1932 roku została zamknięta. Nauczyciele i uczniowie akademii spotykali się z niechęcią i niezrozumieniem ich przeważnie progresywnej twórczości w samej tylko metropolii wrocławskiej. Zaprezentowane zostaną fragmenty listów, wspomnień i artykułów prasowych, m. in. Theodora von Gosen, Hansa Poelziga i Ilse Molzahn.
--------------------------------------------------

Hanna Majewska,
Verein „via regia"
Galeria Artemision
Görlitz, Handwerk 13

Olga Tokarczuk, geb. 1962 in Sulechów (Züllichau), gilt als eine der bedeutendsten polnischen Autorinnen der Gegenwart. In ihren Texten spielt sie mit verschiedenen Realitätsebenen und überraschenden Wendungen.
Generationen haben an der „mechanischen Geburt", einer Krippe im Wallfahrtsort Bardo (Wartha) bei Kłodzko (Glatz) mitgebaut. Nach und nach wurde die ganze Welt mit in das Geschehen von Bethlehem einbezogen. Frau Kowalska versucht, das Kunstwerk nach dem Krieg weiter zu betreiben. Die Krippe wird schließlich zugrunde gehen, doch auf die Erzählerin übt ihr rätselhafter Mechanismus und ihr ins Kosmische ausufernder Grundgedanke eine unwiderstehliche Faszination aus.

Olga Tokarczuk: Bardo. Die Weihnachtskrippe, aus dem Band: Spiel auf vielen Trommeln. Erzählungen. Aus dem Polnischen von Esther Kinski. Matthes & Seitz, Berlin 2006, 141 S. ISBN: 3-8221-107-5, 14,80 €, S. 45-71

Hanna Majewska,
stowarzyszenie / Verein „via regia"
Galerie Artemision
Görlitz, Handwerk 13

Olga Tokarczuk, urodzona w 1962 roku w Sulechowie, należy do grona najznakomitszych polskich pisarek współczesnych. W swoich tekstach operuje różnorakimi poziomami rzeczywistości i zaskakującymi zwrotami akcji.
Kolejne pokolenia budowały to „mechaniczne Boże Narodzenie", szopkę w sanktuarium w Bardzie koło Kłodzka. Z czasem cały świat wciągnięty został w głąb wydarzeń betlejemskich. Pani Kowalska próbuje po wojnie dalej pielęgnować to dzieło sztuki. Szopka ulegnie ostatecznie zniszczeniu, ale jej tajemniczy mechanizm i leżąca u jego podstawy kosmiczna zasada wprawiają narratorkę w nieodpartą nią fascynację.

Olga Tokarczuk: Bardo. Szopka, z tomu opowiadań: Gra na wielu bębenkach. Wydawnictwo Literackie, Kraków 2007 (pierwsze wydanie: 2001), ISBN: 978-83-08-03981-6, 410 s., 29,99 zł, s. 126-147.
--------------------------------------------------

Kristin Schütz,
MdL für FDP,
Modehaus Schwind‘s Erben
Görlitz, Steinstraße 9

Der Kabarettist Dieter Hildebrandt wurde 1927 im niederschlesischen Bunzlau/Bolesławiec geboren. Er gründete die Münchner „Lach- und Schießgesellschaft" und später das ARD-Kabarett „Scheibenwischer". Der Görlitzer Werner Finck (1902-1978), eines von Hildebrandts Vorbildern, war 1927 übrigens erfolgloser Schauspieler am Bunzlauer Stadttheater. In den dreißigern war er berühmt für seine lebensgefährliche politische Frechheit Vor einer zweiten KZ-Haft rettete er sich in den Militärdienst. Nach dem Krieg kritisierte der „alte Narr" mit hintersinnigen Pointen die junge Bundesrepublik. Die beiden Kabarettisten erinnern sich an Görlitz, an Bunzlau, an die Nachkriegszeit. Das Erlebte wird zum Stoff für kluges Witzeln, das nicht nur zum Lachen, sondern auch zum Nachdenken reizt.

Werner Finck: Alter Narr, was nun? Die Geschichte meiner Zeit. Herbig Verlag, München/Berlin 1972 und viele Neuauflagen / liczne wznowienia

Dieter Hildebrandt: Ich mußte immer lachen. Kiepenheuer & Witsch, Köln 2006, ISBN: 3-462-03730-7, 238 S., Neuauflagen und Hörbuchfassung, wznowienia i audiobooki.

Kristin Schütz,
poseł parlamentu saksońskiego, stronnictwo liberalne FDP
Salon mody Schwind‘s Erben
Görlitz, Steinstraße 9

Kabareciarz Dieter Hildebrandt urodził się w dolnośląskim Bolesławcu w 1927 r. Jest założycielem monachijskiego kabaretu „Towarzystwa Śmiechu i Strzału" i programu „Wycieraczka" w rozgłośni ARD. Görliczanin Werner Finck (1902- 1978), dla Hildebrandta jeden z autorytetów, występował zresztą w 1927 roku bez sukcesów jako aktor bolesławieckiego teatru miejskiego. W latach trzydziestych stał się sławny dzięki jego politycznej bezczelności, co narażało go na śmiertelne niebezpieczeństwo. Wstąpienie do służby wojskowej uchroniło go przed ponownym zesłaniem do obozu koncentracyjnego. Po wojnie ten „stary błazen" krytykował podwójną moralność młodej Republiki Federalnej.Obaj kabareciści wspominają Görlitz, Bolesławiec, czasy powojenne. Ich przeżycia stają się kanwą błyskotliwych dowcipów, które wywołują nie tylko śmiech, ale i refleksję.
--------------------------------------------------

René Harder,
Regisseur und Autor,
Offkino Klappe die zweite
Görlitz, Nonnenstraße 18/19

Andrzej Sapkowski, 1948 in Łódź geboren, ist der erfolgreichste polnische Fantasy-Autor. Unter seinen zahlreichen Büchern ist der Zyklus um den Hexer Geralt bekannt geworden. Bestseller in Polen und Deutschland war seine Narrenturm-Trilogie um den Magier und Medicus Reinmar von Bielau, genannt Reynevan. Sie spielt im Schlesien und Böhmen des 15. Jahrhunderts zur Zeit der Hussitenkriege und mischt akribisch recherchierte Geschichte mit ironischen Anleihen aus Schelmen-, Mantel- und Degen-, Fantasy- und Horrorliteratur.

Andrzej Sapkowski: Narrenturm. Aus dem Polnischen von Barbara Samborska. dtv premium, München 2005 und zahlreiche Neuauflagen, ISBN: 3-423-24489-5, 740 S., 16 €

René Harder,
reżyser i autor
Offkino Klappe die zweite
Görlitz, Nonnenstraße 18/19

Andrzej Sapkowski, urodzony w Łodzi w 1948 roku, jest najbardziej popularnym polskim twórcą powieści fantasy. Wśród jego licznych tytułów książkowych, szczególną sławą cieszy się cykl o wiedźminie Geraldzie. Bestsellerem w Polsce i w Niemczech stała się jego trylogia husycka o magiku i medyku Reinmarze z Bielawy, zwanym Reynevan. Akcja powieści rozgrywa się na Śląsku i w Czechach w 15 stuleciu w czasach wojen husyckich. Książka łączy staranną faktografię historyczną z ironicznymi zapożyczeniami z takich gatunków literackich, jak powieść łotrzykowska, powieść płaszcza i szpady, fantastyka i horror.

Andrzej Sapkowski: Narrenturm. Wyd. SuperNOWA, Warszawa 2007, ISBN: 83-7054-153-4, 593 s., ok. 45 zł