21.5.2011 - 25.3.2012

Drogi w nieznane.
Migracja w Görlitz/Zgorzelcu od roku 1933 po dzień dzisiejszy.

Opuszczenie ojczyzny i rozpoczęcie nowego życia na innym miejscu to doświadczenie, które do dzisiaj w znacznym stopniu wpływa na życie wielu rodzin w Zgorzelcu i Görlitz. Przypływ i odpływ ludności, przeważnie pod przymusem, czasem dobrowolny, charakteryzował w XX wieku życie położonego na granicy polsko-niemieckiego bliźniaczego miasta. Ich powodem była dyktatura i wojna, ucieczki, przesiedlenia i wypędzenia, a także przeistoczenia społeczne i gospodarczne, które do dziś kształtują teraźniejszość.

Muzeum Śląskie przy współpracy z Muzeum Łużyckim w Zgorzelcu przygotowało pionierską wystawę, która poświęcona jest drogom życiowym mieszkańców od roku 1933 do dnia dzisiejszego. Jest ona przyczynkiem obu placówek do III Saksońskiej Wystawy Krajowej, która rozpoczyna się w tym samym czasie w Görlitz.

Na wystawie zwiedzający zetknie się z dziesięcioma historiami życiowymi. Z ujmujących aranżacji filmowych, osobistych pamiątek i dokumentacji wyłoni się żywy obraz Zgorzelca, Görlitz i ich mieszkańców.

Wystawa tematycznie sięga roku 1933, kiedy to wraz z przejęciem władzy przez narodowych socjalistów rozpoczęły się prześladowania, wypędzenia i internowania. Do roku 1945 miasto utraciło wszystkich żydowskich mieszkańców. Z krajów napadniętych i okupowanych przez niemieckie odziały przybyły do Görlitz dziesiątki tysięcy jeńców wojennych i pracowników przymusowych. Dzięki nim mogła funkcjonować niemiecka gospodarka.

W ciężkich czasach powojennych Görlitz dotknęła dramatyczna wymiana ludności. Miasto przecięła nowa polsko-niemiecka granica, Niemcy musieli opuścić domy we wschodniej części miasta, powstał Zgorzelec , którego mieszkańcami stała się ludność polska, grecka i macedońska. W zachodniej części miasta szukały dach nad głową tysiące niemieckich wypędzonych.

W kolejnych latach w wyniku dyktatury SED wielu ludzi opuściło kraj. Inni odnaleźli na nowych terenach przemysłowych perspektywę życiową. Od przełomu lat 1989/90 rozwój Görlitz i Zgorzelca ponownie charakteryzują silne wędrówki ludności. Oba miasta poszukują nowych perspektyw dla mieszkańców.

Wystawie towarzyszy polsko-niemiecka publikacja zawierająca sprawozdania trzech generacji (154 s., il., 21,80 €, ISBN 978-3-9813510-5-7)

Projekt został wsparty przez pełnomocnika Rządu Federalnego ds. Kultury i Mediów na podstawie uchwały Niemieckiego Parlamentu oraz przez Saksońskei Ministerstwo Spraw Wewnętrznych.